ICD – Życie po zabiegu

Karta identyfikacji kardiowertera-defibrylatora – otrzymuje ją każdy pacjent po wszczepieniu ICD. Jest dokumentem o niewielkich rozmiarach, który warto nosić ze sobą na co dzień, co jest przydatne w sytuacjach nagłej konieczności skorzystania z pomocy medycznej, badań okresowych, czy np. kontroli z użyciem wykrywacza metalu na lotniskach. Karta zawiera podstawowe dane na temat:

pacjenta (imię, nazwisko, adres, numer telefonu),

wszczepionego urządzenia – powód i data wszczepienia, typ ICD oraz elektrod oraz ich numery seryjne,

ośrodka, w którym wszczepiono ICD i gdzie jest on kontrolowany (nazwa, adres, telefon, nazwisko lekarza).

Kontrolowanie urządzenia – pierwsza kontrola ICD powinna się odbyć ok. 3 miesiące po wypisie ze szpitala. Polega na połączeniu się z urządzeniem za pomocą głowicy programatora w sposób opisany powyżej (patrz: Kontrola ICD) i wykonaniu pomiarów elektrycznych stymulacji oraz sterowania, a także oporności elektrycznej elektrod. Sprawdzany jest również stopień zużycia baterii. Bardzo istotnym punktem wizyty kontrolnej jest sprawdzenie pamięci urządzenia pod kątem występowania epizodów arytmii i interwencji kardiowertera-defibrylatora. Wyładowania ICD w formie kardiowersji lub defibrylacji są odczuwane przez chorego jako nieprzyjemne wrażenie podobne do porażenia prądem elektrycznym. Interwencje ICD w postaci stymulacji antytachyarytmicznej zwykle nie są odczuwane. Lekarz kontrolujący kardiowerter-defibrylator przeprowadza programowanie urządzenia w zależności od choroby pacjenta, stwierdzanych w trakcie kontroli rodzajów arytmii i odczytywanych efektów interwencji ICD. Kolejne kontrole urządzenia przeprowadzane są zwykle raz na pół roku. Po kilku latach, kiedy zbliża się termin wymiany ICD z powodu wyczerpywania się baterii, terminy kontroli wyznaczane są nieco częściej (raz na 2-3 miesiące). Wszystkie dane odczytane z ICD i ewentualne konieczności zmiany programu są odnotowywane w karcie ambulatoryjnej tak, aby ułatwić kolejne kontrole. Pacjent otrzymuje również specjalny wydruk zawierający dane o programie, który powinien być dostarczony przy następnej kontroli. W trakcie wizyty często wykonywane jest badanie EKG, które również wnosi wiele informacji na temat funkcjonowania urządzenia. Jeżeli ma miejsce interwencja ICD – pacjent odczuje wyładowanie – powinien ustalić termin dodatkowej wizyty kontrolnej. Jeśli jest to interwencja pojedyncza, wtedy może ona odbyć w ciągu 1-2 dni. Jeśli mają miejsce wielokrotne wyładowania, konieczne jest wezwanie Pogotowia Ratunkowego i skierowanie się do ośrodka przeprowadzającego kontrole urządzenia. Ważnym elementem jest ocena miejscowa okolicy loży ICD i powinna ona mieć miejsce podczas każdej wizyty kontrolnej.

Niezależnie od tego każdy pacjent z wszczepionym kardiowerterm-defibrylatorem powinien sam zwracać baczną uwagę na okolicę loży. Jest to obce dla organizmu urządzenie, które mimo wykonania ze specjalnej stali medycznej, może niekiedy powodować objawy podrażnienia.

Objawy:

gorączka
zaczerwienie, nasilona bolesność lub obrzęk w okolicy loży ICD
wyciek z rany o jakimkolwiek charakterze: krwisty, surowiczy, ropny
napięcie skóry nad urządzeniem

wymagają pilnego kontaktu z lekarzem!

W porę podjęte działanie lecznicze może zapobiec poważnym powikłaniom, które mogą nawet prowadzić do konieczności usunięcia całego układu.

Objawami, które powinny skłonić do kontaktu z lekarzem i ewentualnej ponadprogramowej wizyty kontrolnej są również:

utrudnione oddychanie
zawroty głowy
omdlenia
stałe osłabienie lub łatwe męczenie się
ból w klatce piersiowej
uporczywa czkawka
obrzęki nóg, kostek, ramion lub nadgarstków
złe samopoczucie, kołatanie serca.

Wymiana kardiowertera-defibrylatora – stosowane obecnie kardiowertery-defibrylatory serca są wyposażone w baterie umożliwiające nieprzerwaną pracę przez okres ok. 5-6 lat. Każde urządzenie w sposób nieprzerwany monitoruje rytm serca, działa jak stymulator w sytuacji, kiedy jest on zbyt wolny, bądź całkowicie go brak, a w razie wystąpienia tachyarytmii przeprowadza kardiowersję lub defibrylację. Wszystkie te funkcje wpływają na szybkość zużywania baterii, choć oczywiście liczne wyładowania wysokoenergetyczne mają największe znaczenie. Jak wspomniano w części dotyczącej kontrolowania ICD, na każdej wizycie dokładnie sprawdzany jest stan baterii. Przy regularnym kontrolowaniu układu praktycznie nie może dojść do sytuacji, w której ICD nagle przestanie działać, stwarzając tym samym zagrożenie dla pacjenta. Decyzja o wymianie urządzenia podejmowana jest z odpowiednim wyprzedzeniem. Zabieg wymiany ICD nie różni się istotnie od procedury wszczepienia, obowiązują również podobne zasady przygotowania do zabiegu. Ponieważ bateria jest integralną częścią kardiowertera-defibrylatora, wymianie podlega całe urządzenie. Jedynymi elementami układu, które pozostają niezmienione, są elektrody. Po odkręceniu „starego” generatora impulsów przeprowadza się dokładne pomiary ich parametrów elektrycznych i w zdecydowanej większości przypadków elektrody nie są wymieniane. Jeżeli jednak zachodzi taka konieczność (np. zużycie, uszkodzenie elektrody), wtedy zwykle wszczepia się nowe elektrody, ponieważ dotychczas funkcjonujące są zbyt mocno wrośnięte w mięsień sercowy.

Życie codzienne – wszczepienie ICD jest metodą leczenia, która pozwala na przerywanie niebezpiecznych dla życia arytmii u osób zagrożonych ich wystąpieniem. W ten sposób urządzenie daje poczucie bezpieczeństwa i sprawia, że chorzy mogą żyć bez ciągłej obawy o swoje życie. Życie z implantowanym kardiowerterem-defibrylatorem wiąże się z pewnymi ograniczeniami, ale zwykle nie są one zbyt uciążliwe i nie stanowią dla znakomitej większości pacjentów żadnego problemu.

Aktywność fizyczna – po okresie rekonwalescencji, który zwykle trwa 2-3 tygodnie, możliwy jest pełny powrót do wcześniejszego trybu życia i zwykłego poziomu aktywności fizycznej, włączając w to:

Sport, hobby – uwaga na sporty kontaktowe, dyscypliny potencjalnie urazowe, zwłaszcza dla okolicy loży ICD oraz sporty bardziej wyczynowe, np. nurkowanie – wskazane omówienie z lekarzem

Aktywność seksualna – po zagojeniu rany operacyjnej możliwy jest pełny powrót do aktywności seksualnej. Ponieważ powoduje ona przyspieszenie rytmu serca do wartości, które mogą być rozpoznane przez ICD jako tachyarytmia, możliwa jest w takiej sytuacji nieadekwatna interwencja urządzenia. Nie ma żadnego zagrożenia dla partnera, który może odczuć jedynie wstrząs związany z wyładowaniem, ewentualnie skurcz mięśni. Aby uniknąć takich sytuacji, konieczne jest omówienie z lekarzem tego zagadnienia, odpowiednie zaprogramowanie częstości rytmu, od której urządzenie rozpoznaje tachyarytmię, w razie potrzeby włączenie leków zwalniających częstość pracy serca.

Ciąża – kobiety z wszczepionym kardiowerterm-defibrylatorem mogą normalnie zachodzić w ciążę, ewentualne ograniczenia wynikają z podstawowej choroby serca i wymagają indywidualnych ustaleń i zaleceń kardiologa

Wykonywanie zawodu – po okresie rekonwalescencji, który zwykle trwa 2-3 tygodnie, w większości przypadków możliwy jest pełny powrót do wykonywanego zawodu. Ewentualne ograniczenia mogą wynikać z chorób towarzyszących lub ze specyfiki zawodu, dlatego warto przed opuszczeniem szpitala zapytać lekarza prowadzącego o swój konkretny przypadek.

Prowadzenie pojazdów – możliwość prowadzenia pojazdów przez osoby z wszczepionym kardiowerterem-defibrylatorem zależy od przebiegu podstawowej choroby serca i ryzyka wystąpienia arytmii komorowej, ocenianego przez kardiologa. Osoby, które nie miały epizodu nagłego zatrzymania krążenia a kardiowerter-defibrylator został wszczepiony zapobiegawczo, mogą prowadzić pojazdy mechaniczne. W okresie tuż po zabiegu wskazane jest wstrzymanie się od prowadzenia samochodu, ponieważ wymaga to silnego zaangażowania ramion i może nieco podrażniać gojącą się ranę pooperacyjną.

W żadnej sytuacji nie wolno rezygnować z zapinania pasów bezpieczeństwa. Posiadanie ICD nie zwalnia z tego obowiązku! Można ewentualnie zaopatrzyć się w miękkie opaski zakładane na pasy, zmniejszające nieco ich nacisk na okolicę stymulatora. U osób, które przebyły zatrzymanie krążenia i mają wszczepiony kardiowerter-defibrylator w celu prewencji wtórnej, zgoda lekarza na prowadzenie pojazdów zależy od indywidualnej oceny ryzyka ponownego wystąpienia arytmii. Podobne ograniczenia dotyczą osób leczonych w ramach prewencji pierwotnej, które doświadczyły pierwszego epizodu tachyarytmii komorowej już po wszczepieniu ICD. Przed wydaniem zgody konieczny jest zwykle okres min. pół roku bez arytmii i interwencji urządzenia, ale każdorazowo wymaga to omówienia z lekarzem.

Telefony komórkowe – nie ma przeciwwskazań do używania obecnie dostępnych telefonów komórkowych. Zaleca się trzymanie aparatu w trakcie rozmowy przy uchu przeciwnym do strony, po której wszczepiono urządzenie. Nie powinno się przechowywać telefonu komórkowego w koszuli na piersi w okolicy wszczepionego urządzenia ani na pasku, jeśli generator impulsów wszczepiony jest w powłoki brzuszne (rzadko stosowany sposób – głównie w początkowym okresie wszczepiania ICD ( w latach 90tych), kiedy urządzenia miały duże rozmiary; ewentualnie w trakcie operacji kardiochirurgicznych, z zastosowaniem elektrod nasierdziowych).

Podróże – nie ma specjalnych ograniczeń w podróżowaniu, które mogłyby wynikać z faktu wszczepienia kardiowertera-defibrylatora. W razie dłuższego pobytu za granicą lub konieczności pilnej kontroli ICD, w większości krajów świata nie stanowi to żadnego problemu. Istotne jest posiadanie w podręcznych dokumentach karty identyfikacji ICD. Wykrywacze metalu powszechnie stosowane w portach lotniczych mogą zasygnalizować obecność urządzenia, ale prawdopodobieństwo zakłócenia jego pracy jest minimalne. W takiej sytuacji wskazane jest okazanie karty identyfikacji kardiowertera-defibrylatora, należy również upomnieć się o ręczne sprawdzenie pod kątem posiadania rzeczy metalowych. Kontrola z użyciem ręcznego wykrywacza metalu nie jest wskazana, ale jeżeli personel odpowiedzialny za bezpieczeństwo nalega na jej przeprowadzenie, nie powinno to wpłynąć na zakłócenie prawidłowej pracy ICD, pod warunkiem przestrzegania następujących zasad:

wykrywacz metalu nie może znajdować się bezpośrednio nad ICD
jeżeli personel odpowiedzialny za bezpieczeństwo nalega na kontrolę w obszarze ciała znajdującym się blisko ICD, czas jego ekspozycji na wykrywacz metalu nie może być dłuższy niż 1-2 sekundy, z częstotliwością raz na 10 sekund

Wskazówki dla osób planujących dalsze podróże:

upewnij się, że posiadasz kartę identyfikacji ICD, wraz z wydrukiem aktualnie zaprogramowanych parametrów
poproś swojego lekarza o wskazanie miejsc, gdzie w podróży uzyskasz w razie potrzeby fachową pomoc
po przybyciu do celu sprawdź, gdzie znajduje się najbliższy punkt, w którym uzyskasz pomoc; miej pod ręką numer telefonu alarmowego miejscowych służb medycznych
zaplanuj schemat postępowania w sytuacji nagłego pogorszenia stanu zdrowia
rozważ poinformowanie biura podróży o fakcie posiadania ICD


ŹRÓDŁO: www.dobre-serce.pl


Polub artykuł