ICD – Zabieg

Wszczepienie kardiowertera-defibrylatora

Przygotowanie do zabiegu – pacjenci kierowani na zabieg wszczepienia ICD wzywani są do szpitala przynajmniej na jeden dzień przed wyznaczoną datą operacji. Reguła ta ma zastosowanie w sytuacji, kiedy w trakcie badań wykonywanych ambulatoryjnie lub w warunkach szpitalnych, już wcześniej ustalono wskazania do zabiegu. Rutynowo przeprowadzany wywiad oraz badanie lekarskie służą ocenie aktualnego stanu zdrowia i obecności ewentualnych przeciwwskazań do zabiegu (np. infekcja).

W dniu zabiegu chory musi pozostawać na czczo! Rano pobierane są kontrolne badania krwi, które uzupełniają diagnostykę przed zabiegiem.

Przed zabiegiem konieczne jest dokładne wymycie całego ciała, najlepiej z użyciem specjalnego mydła antyseptycznego dostępnego w szpitalu. Mężczyźni powinni ogolić lewą połowę klatki piersiowej od mostka po obojczyk, okolicę pachową aż po dolną krawędź mięśnia piersiowego.

U osób praworęcznych ICD wszczepia się zwykle po stronie lewej, w przypadku dominującej lewej kończyny górnej – po stronie przeciwnej.

Przebieg zabiegu – operacja wszczepienia kardiowertera-defibrylatora odbywa się na sali operacyjnej, w warunkach całkowicie jałowego pola operacyjnego, podobnie jak w przypadku każdego innego zabiegu medycznego wymagającego naruszenia ciągłości tkanek organizmu. Okolicę podobojczykową, najczęściej po stronie lewej, przemywa się kilkukrotnie roztworem płynów antyseptycznych. Następnie pole operacyjne okrywa się jałowymi serwetami.

Większa część zabiegu wszczepienia ICD przeprowadzana jest w znieczuleniu miejscowym, po nastrzyknięciu tkanek w okolicy podobojczykowej roztworem znieczulającym, co odczuwane jest przez pacjenta w pierwszej chwili jako uczucie rozpierania, pieczenia. Następnie wrażenie to ustępuje i w dalszej części zabiegu pacjent nie powinien odczuwać bólu, mimo że jest całkowicie przytomny. W końcowej fazie operacji stosowane jest krótkotrwałe znieczulenie ogólne, o czym będzie mowa w dalszej części.

Lekarz wykonujący zabieg – operator – wykonuje niewielkie – ok. 7 cm nacięcie skóry w okolicy pod obojczykiem, w bliskim sąsiedztwie bruzdy między mięśniem naramiennym a piersiowym większym. Następnie dociera głębiej do przebiegającej w tym miejscu niewielkiej żyłki. Jest ona delikatnie nacinana i wprowadza się do niej w zależności od rodzaju ICD – jedną lub dwie elektrody. Niekiedy żyłka jest zbyt cienka i nie udaje się wprowadzić przez nią elektrod.

W takiej sytuacji operator podejmuje decyzję o nakłuciu grubej żyły przebiegającej pod obojczykiem i tą drogą, przy użyciu specjalnych narzędzi, wprowadza do układu żylnego elektrody. Ponieważ żyła podobojczykowa znajduje się w bardzo bliskim sąsiedztwie płuca, przy jej nakłuwaniu dochodzi czasem do zadraśnięcia tkanki płucnej i powstania tzw. odmy opłucnowej. Jest to jedno z możliwych powikłań przy wszczepianiu ICD i zwykle nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia i życia pacjenta. Wymaga natomiast założenia do przestrzeni otaczającej płuco cienkiej rurki, przez którą odsysa się zgromadzone tam powietrze przez 1-2 dni. Prowadzi to do rozprężenia płuca, po czym możliwe jest usunięcie rurki.

Po wprowadzeniu elektrod do układu żylnego, przesuwane są one pod kontrolą aparatu RTG do wnętrza serca. Prawidłowe położenie elektrod w prawym przedsionku i prawej komorze potwierdza się charakterystycznym wewnątrzsercowym zapisem EKG i odpowiednim obrazem w RTG.

Następnie wykonuje się pomiary parametrów elektrycznych stymulacji i sterowania. Służy to sprawdzeniu, czy umieszczone w danym miejscu elektrody będą skutecznie stymulować i jednocześnie odbierać własne pobudzenia powstające w tkance serca. Przy zadowalających pomiarach umocowuje się elektrody tak, aby nie doszło do ich przemieszczenia.

Kolejnym etapem jest wykonanie w okolicy podobojczykowej tzw. loży, tj. małej kieszonki w tkance podskórnej, w której zostanie umieszczony generator impulsów. U bardzo szczupłych osób oraz u dzieci, lożę wykonuje się głębiej – pod mięśniem piersiowym.

W dalszej kolejności podłącza się elektrody do kardiowertera-defibrylatora przez ich włożenie do specjalnego gniazda i przykręcenie śrubki i generator impulsów umieszczany jest w loży.

Na tym etapie zabiegu lekarz anestezjolog podaje znieczulenie ogólne, które ma na celu chwilowe wyłączenie świadomości i silniejsze działanie przeciwbólowe. Znieczulenie to nie zawiera składnika zwiotczającego mięśnie i nie wiąże się z koniecznością zakładania do tchawicy rurki intubacyjnej.

Podanie znieczulenia ogólnego umożliwia bezbolesne przeprowadzenie testu defibrylacji, który jest konieczny w celu sprawdzenia skuteczności wykrywania i przerywania tachyarytmii.

Po prawidłowym teście defibrylacji zakładane są szwy zamykające warstwowo tkankę podskórną i skórę oraz wykonywany jest opatrunek.

Cały zabieg trwa zwykle ok. 1-2 godzin, chociaż w zależności od indywidualnych warunków anatomicznych i wielu innych okoliczności klinicznych, może trwać również dłużej.

Okres pooperacyjny – po zabiegu pacjent jest wybudzany ze znieczulenia i przebywa przejściowo w oddziale intensywnego nadzoru. Po kilku godzinach można na krótko wstawać w celu skorzystania z toalety, ale każdorazowo należy robić to powoli, unikając gwałtownego podnoszenia się z łóżka, ponieważ może to spowodować zawroty głowy, a nawet upadek po dłuższym okresie przebywania w pozycji leżącej.

Zwykle następnego dnia po zabiegu przeprowadzana jest kontrola kardiowertera-defibrylatora. Zarówno ona, jak i wszystkie kolejne kontrole urządzenia odbywają się przez położenie w okolicy nad kardiowerterem- defibrylatorem niewielkiej głowicy specjalnego programatora, który łączy się zdalnie z wszczepionym układem. Dzięki temu możliwe jest wykonanie wszystkich niezbędnych pomiarów parametrów stymulacji i sterowania oraz wprowadzenie indywidualnych ustawień, które mają jak najlepiej dopasować pracę ICD do potrzeb danego pacjenta. Odbywa się to w sposób całkowicie nieinwazyjny i właściwie nieodczuwalny przez chorego, poza krótkim okresem przyspieszonej czynności serca.

Do innych badań, które są wykonywane rutynowo po zabiegu wszczepienia ICD należy EKG, echo serca oraz zdjęcie RTG klatki piersiowej. Służą one kontroli prawidłowej stymulacji, położenia elektrod oraz wykluczeniu ewentualnych powikłań zabiegu.

Po wykonaniu badań kontrolnych pacjent jest najczęściej wypisywany do domu w 2-4 dobie po zabiegu.
Jeżeli na skórę zostały założone szwy niewchłanialne, wtedy należy zgłosić się na ich zdjęcie w 9-10 dniu po zabiegu. Niekiedy zakładane są szwy wchłanialne, które nie wymagają usuwania.

Powrót do normalnej aktywności powinien odbywać się stopniowo. W pierwszych dniach po zabiegu należy zwracać szczególną uwagę na okolicę gojącej się rany. Nie powinno się wykonywać gwałtownych ruchów ramieniem, niewskazane jest również jego wysokie unoszenie.

Niepokojące sygnały, wymagające pilnego kontaktu z lekarzem:

  • gorączka
  • zaczerwienie, nasilona bolesność lub obrzęk w okolicy loży ICD
  • wyciek z rany o jakimkolwiek charakterze: krwisty, surowiczy, ropny.

Zawsze, a szczególnie w pierwszych tygodniach po zabiegu należy unikać urazów, nacisku w okolicy wszczepionego urządzenia.


ŹRÓDŁO: www.dobre-serce.pl


Polub artykuł